سدیم متا اکسایدSodium Metabisulfite که با نام‌های دیگری مانند سدیم متابی‌سولفیت و Sodium Meta Bisulfite نیز شناخته می‌شود، یکی از پرکاربردترین ترکیبات شیمیایی در صنایع مختلف به‌شمار می‌آید. این ماده شیمیایی به‌واسطه ساختار مولکولی خاص خود و توانایی آزادسازی گاز SO₂، به‌عنوان یک عامل کاهنده Reducing Agent و آنتی‌اکسیدان قوی در بسیاری از فرآیندهای صنعتی و غذایی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

سدیم متا اکسایدشیمیایی و سدیم متا اکسایدصنعتی نقش مهمی در حفظ کیفیت، افزایش ماندگاری و جلوگیری از تخریب اکسیداتیو محصولات ایفا می‌کنند. به‌همین دلیل، این ترکیب در صنایعی مانند صنایع غذایی (به‌عنوان نگهدارنده مواد غذایی با کد افزودنی E223)، تصفیه آب و فاضلاب، داروسازی، نساجی، کاغذسازی و حتی استخراج فلزات کاربرد گسترده‌ای دارد.

از مهم‌ترین خواص سدیم متا اکسایدمی‌توان به خاصیت آنتی‌اکسیدانی، توانایی حذف کلر و کلرامین در تصفیه آب، جلوگیری از قهوه‌ای شدن مواد غذایی و پایداری مناسب در شرایط استاندارد نگهداری اشاره کرد. همین ویژگی‌ها باعث شده است که سدیم متا اکسایدخوراکی و صنعتی به‌عنوان یک ماده کلیدی در بسیاری از فرمولاسیون‌ها شناخته شود.

در این مقاله، تلاش کرده‌ایم یک بررسی جامع و تخصصی از سدیم متا اکساید (سدیم متابی‌سولفیت) ارائه دهیم؛ به‌طوری که علاوه‌بر معرفی فرمول شیمیایی سدیم متابی‌سولفیت، ساختار مولکولی، واکنش‌ها، pH و حلالیت در آب، به‌صورت دقیق به کاربرد سدیم متا اکسایددر صنایع غذایی، صنعتی، آزمایشگاهی و دارویی نیز پرداخته شود. همچنین موضوعات مهمی مانند تولید سدیم متابی‌سولفیت، ایمنی، MSDS، خطرات احتمالی، شرایط نگهداری و در نهایت خرید، قیمت و تأمین‌کنندگان سدیم متا اکساید۹۹٪ مورد بررسی قرار خواهند گرفت.

سدیم متا اکساید چیست؟

سدیم متا اکسایدSodium Metabisulfite که در بازار با نام‌هایی مانند سدیم متابی‌سولفیت و Sodium Meta Bisulfite نیز شناخته می‌شود، یک ترکیب معدنی پرکاربرد با فرمول شیمیایی Na₂S₂O₅ است. این ماده معمولاً به‌صورت پودر یا کریستال‌های سفید تا زرد کم‌رنگ عرضه می‌شود و به دلیل خواص شیمیایی ویژه خود، جایگاه مهمی در صنایع مختلف به‌دست آورده است.

از نظر شیمیایی، سدیم متا اکسایددر تماس با آب دچار هیدرولیز شده و به بی‌سولفیت سدیم Sodium Bisulfite تبدیل می‌شود. در این فرآیند، گاز دی‌اکسید گوگرد SO₂ آزاد می‌گردد؛ ویژگی‌ای که باعث شده این ترکیب به‌عنوان یک آزادکننده SO₂، عامل کاهنده Reducing Agent و آنتی‌اکسیدان مؤثر شناخته شود. همین خاصیت، نقش کلیدی سدیم متا اکسایدرا در جلوگیری از واکنش‌های اکسیداسیون و تخریب مواد نشان می‌دهد.

سدیم متا اکسایدشیمیایی و سدیم متا اکسایدصنعتی بسته به درجه خلوص، در حوزه‌های متنوعی از جمله صنایع غذایی، دارویی، تصفیه آب، نساجی، کاغذسازی و استخراج فلزات مورد استفاده قرار می‌گیرند. نوع خوراکی این ماده با کد افزودنی E223 شناخته می‌شود و به‌طور گسترده به‌عنوان نگهدارنده مواد غذایی و آنتی‌اکسیدان غذایی به کار می‌رود.

به‌طور کلی، ترکیب ویژگی‌هایی مانند حلالیت مناسب در آب، pH اسیدی ملایم، پایداری قابل قبول در شرایط استاندارد نگهداری و قدرت واکنش‌پذیری کنترل‌شده، باعث شده است که کاربرد سدیم متا اکسایددر بسیاری از فرآیندهای صنعتی و آزمایشگاهی غیرقابل جایگزین باشد.

نام‌ها و عناوین رایج سدیم متابی‌سولفیت

این ترکیب در بازار داخلی و بین‌المللی با نام‌های مختلفی شناخته می‌شود، از جمله:

• سدیم متا اکساید
• سدیم متابی‌سولفیت
• Sodium Metabisulfite
• Sodium Meta Bisulfite
• سدیم متا اکسایدصنعتی
• سدیم متا اکسایدشیمیایی

فرمول شیمیایی و ساختار مولکولی سدیم متابی‌سولفیت

فرمول شیمیایی سدیم متابی‌سولفیت

فرمول مولکولی این ترکیب Na₂S₂O₅ است که شامل دو یون سدیم و یک یون متابی‌سولفیت می‌باشد.

ساختار مولکولی سدیم متابی‌سولفیت

در ساختار این ترکیب، دو واحد سولفیت از طریق یک پیوند اکسیژنی به هم متصل شده‌اند. این ساختار باعث ایجاد خاصیت احیاکنندگی قوی در این ماده می‌شود.

خواص فیزیکی و شیمیایی سدیم متابی‌سولفیت

عامل کاهنده (Reducing Agent)

سدیم متا اکسایدیک عامل کاهنده قوی است که در بسیاری از واکنش‌های شیمیایی برای کاهش اکسیداسیون استفاده می‌شود.

آزادکننده SO₂

در محیط اسیدی، این ماده گاز دی‌اکسید گوگرد آزاد می‌کند که خاصیت ضدباکتری و نگهدارنده دارد.

واکنش‌های سدیم متابی‌سولفیت

این ترکیب با اکسیدکننده‌ها، اسیدها و برخی فلزات واکنش نشان می‌دهد و در سنتزهای شیمیایی کاربرد فراوان دارد.

pH سدیم متابی‌سولفیت

محلول آبی سدیم متا اکسایدمعمولاً دارای pH اسیدی ملایم در محدوده 4 تا 5 است.

حلالیت سدیم متا اکسایددر آب

این ماده به‌خوبی در آب حل می‌شود و محلولی شفاف ایجاد می‌کند.

پایداری سدیم متابی‌سولفیت

در شرایط خشک و دور از نور و رطوبت، پایداری بالایی دارد اما در مجاورت هوا به‌تدریج تجزیه می‌شود.

روش تولید سدیم متابی‌سولفیت

تولید سدیم متا اکسایدصنعتی

سدیم متا اکسایداز واکنش دی‌اکسید گوگرد با محلول کربنات یا هیدروکسید سدیم تولید می‌شود. در مرحله نهایی، با تبخیر و کریستالیزاسیون محصول نهایی به دست می‌آید.

واکنش کلی: SO₂ + Na₂CO₃ → Na₂S₂O₅ + CO₂

کنترل کیفیت در تولید

در فرایند تولید، خلوص، میزان رطوبت و درصد SO₂ آزادشونده کنترل می‌شود تا محصول با کیفیت ۹۹٪ تولید گردد.

کاربرد سدیم متا اکساید

کاربرد سدیم متا اکسایددر صنایع غذایی

سدیم متا اکسایدSodium Metabisulfite یکی از مهم‌ترین افزودنی‌های شیمیایی مجاز در صنایع غذایی است که به دلیل خواص آنتی‌اکسیدانی، ضدمیکروبی و آزادسازی کنترل‌شده گاز دی‌اکسید گوگرد SO₂، نقش کلیدی در افزایش کیفیت و ماندگاری محصولات غذایی ایفا می‌کند. نوع خوراکی این ماده تحت نظارت استانداردهای بین‌المللی تولید شده و با کد افزودنی E223 شناخته می‌شود.

سدیم متا اکسایدخوراکی

سدیم متا اکسایدخوراکی از نظر درجه خلوص، میزان فلزات سنگین و ناخالصی‌ها کاملاً کنترل شده و مطابق با استانداردهای بهداشتی نظیر FAO و WHO است. این نوع از سدیم متا اکسایدشیمیایی برای مصرف انسانی ایمن بوده و در فرآوری بسیاری از مواد غذایی مورد استفاده قرار می‌گیرد. انتخاب نوع خوراکی این ماده، به‌ویژه در صنایع غذایی، اهمیت بالایی در سلامت مصرف‌کننده دارد.

نگهدارنده مواد غذایی

یکی از اصلی‌ترین کاربردهای سدیم متابی‌سولفیت، استفاده از آن به‌عنوان نگهدارنده مواد غذایی است. این ترکیب با مهار رشد باکتری‌ها، مخمرها و کپک‌ها، از فساد زودهنگام مواد غذایی جلوگیری کرده و عمر مفید محصولات را افزایش می‌دهد. به همین دلیل، در فرآورده‌های نیمه‌آماده، کنسروی و نوشیدنی‌ها کاربرد گسترده‌ای دارد.

آنتی‌اکسیدان غذایی

سدیم متا اکسایدبه‌عنوان یک آنتی‌اکسیدان غذایی مؤثر، مانع از اکسیداسیون ترکیبات حساس مانند چربی‌ها، ویتامین‌ها و رنگدانه‌های طبیعی می‌شود. این ویژگی باعث حفظ طعم، رنگ و ارزش غذایی محصولات شده و کیفیت نهایی مواد غذایی را در طول زمان نگهداری تضمین می‌کند.

سدیم متا اکسایددر نان

در صنعت نان و فرآورده‌های آردی، سدیم متا اکسایدبه بهبود ویژگی‌های خمیر کمک می‌کند. این ماده با تأثیر بر ساختار گلوتن، موجب افزایش انعطاف‌پذیری خمیر، بهبود حجم نان و یکنواختی بافت می‌شود. همچنین استفاده کنترل‌شده از آن می‌تواند به افزایش ماندگاری نان کمک کند.

سدیم متا اکسایددر آبمیوه

یکی دیگر از کاربردهای مهم این ترکیب، استفاده از سدیم متا اکسایددر آبمیوه‌ها و نوشیدنی‌ها است. این ماده با جلوگیری از تخمیر ناخواسته و مهار فعالیت میکروارگانیسم‌ها، از تغییر طعم و افت کیفیت آبمیوه جلوگیری می‌کند. همچنین نقش مؤثری در حفظ رنگ طبیعی نوشیدنی‌ها دارد.

جلوگیری از قهوه‌ای شدن آنزیمی یکی از شناخته‌شده‌ترین کاربردهای سدیم متا اکسایددر صنایع غذایی است. این ماده به‌طور گسترده در فرآوری میوه‌های تازه، میوه‌های خشک‌شده، سیب‌زمینی و سبزیجات به کار می‌رود و با مهار فعالیت آنزیم پلی‌فنل‌اکسیداز، از تغییر رنگ نامطلوب مواد غذایی جلوگیری می‌کند.

در استانداردهای بین‌المللی افزودنی‌های غذایی، سدیم متا اکسایدبا کد E223 ثبت شده است. میزان مصرف این افزودنی به‌صورت دقیق مشخص شده و رعایت دوز مجاز آن برای حفظ ایمنی مصرف‌کننده الزامی است.

کاربردهای صنعتی و تصفیه آب سدیم متابی‌سولفیت

سدیم متا اکسایدصنعتی Industrial Sodium Metabisulfite یکی از ترکیبات شیمیایی پرمصرف در صنایع مختلف است که به دلیل خاصیت کاهندگی قوی، آزادسازی SO₂ و واکنش‌پذیری کنترل‌شده، نقش مهمی در بهبود فرآیندهای صنعتی و کنترل کیفیت ایفا می‌کند. این ماده در صنایع شیمیایی، نفت و گاز، تصفیه آب، نساجی، کاغذسازی و استخراج فلزات کاربرد گسترده‌ای دارد.

سدیم متا اکساید صنعتی

سدیم متا اکسایدصنعتی معمولاً با خلوص بالا و متناسب با نیاز فرآیندهای فنی تولید می‌شود و در مقایسه با نوع خوراکی، تمرکز آن بر عملکرد شیمیایی و اقتصادی است. این ماده به‌عنوان یک عامل احیاکننده Reducing Agent در بسیاری از واکنش‌های شیمیایی مورد استفاده قرار می‌گیرد و نقش مؤثری در کاهش ترکیبات اکسیدکننده دارد.

تصفیه آب با سدیم متابی‌سولفیت

یکی از مهم‌ترین کاربردهای سدیم متا اکسایددر صنعت، استفاده از آن در تصفیه آب صنعتی و آشامیدنی است. این ترکیب برای حذف مواد اکسیدکننده، کنترل کیفیت آب و محافظت از تجهیزات به کار می‌رود. استفاده از سدیم متا اکسایددر سیستم‌های تصفیه آب، به‌ویژه در صنایع نیروگاهی، پتروشیمی و RO، بسیار رایج است.

حذف کلر و کلرامین

سدیم متا اکسایدیکی از مؤثرترین مواد شیمیایی برای حذف کلر آزاد و کلرامین از آب به شمار می‌رود. این ویژگی باعث شده است که در آماده‌سازی آب ورودی به سیستم‌های اسمز معکوس RO، دیگ‌های بخار و فرآیندهای حساس صنعتی استفاده شود. حذف کلر توسط این ماده، از آسیب دیدن ممبران‌ها و تجهیزات جلوگیری می‌کند.

سدیم متا اکسایددر نساجی

در صنعت نساجی، سدیم متا اکسایدنقش مهمی در رنگرزی و تکمیل پارچه دارد. این ماده برای تثبیت رنگ، حذف رنگ‌های اضافی و جلوگیری از اکسیداسیون رنگ‌ها به کار می‌رود و موجب افزایش یکنواختی و کیفیت نهایی پارچه می‌شود.

سدیم متا اکسایددر کاغذسازی

در صنعت کاغذسازی، سدیم متا اکسایدبه‌عنوان یک عامل شیمیایی مؤثر در سفیدسازی خمیر کاغذ و بهبود کیفیت الیاف استفاده می‌شود. این ماده با کاهش ترکیبات اکسیدشده، به تولید کاغذی با رنگ روشن‌تر و کیفیت بالاتر کمک می‌کند.

سدیم متا اکسایددر استخراج فلزات

یکی دیگر از کاربردهای مهم سدیم متا اکسایدصنعتی، استفاده از آن در استخراج طلا و فلزات گران‌بها است. در این فرآیندها، سدیم متا اکسایدبه‌عنوان عامل احیاکننده عمل کرده و در بازیابی فلزات از محلول‌های معدنی نقش کلیدی ایفا می‌کند.

کاربردهای آزمایشگاهی و دارویی سدیم متابی‌سولفیت

سدیم متا اکسایدSodium Metabisulfite علاوه بر صنایع غذایی و صنعتی، در حوزه‌های آزمایشگاهی و دارویی نیز کاربرد گسترده‌ای دارد. ویژگی‌هایی مانند خاصیت آنتی‌اکسیدانی قوی، توانایی احیاکنندگی و پایداری شیمیایی مناسب باعث شده است که این ترکیب به‌عنوان یک ماده کلیدی در تحقیقات شیمیایی و فرمولاسیون دارویی مورد استفاده قرار گیرد.

سدیم متا اکسایدآزمایشگاهی

سدیم متا اکسایدآزمایشگاهی با درجه خلوص بالا تولید می‌شود و در محیط‌های تحقیقاتی و آزمایشگاه‌های شیمی به‌عنوان معرف شیمیایی و عامل کاهنده Reducing Agent به کار می‌رود. این ماده در واکنش‌های مختلف برای کاهش ترکیبات اکسیدشده، حذف اکسیژن محلول و کنترل شرایط واکنش استفاده می‌شود و نقش مهمی در دستیابی به نتایج دقیق آزمایشگاهی دارد.

کاربرد در سنتز شیمیایی

در سنتز شیمیایی آلی و معدنی، سدیم متا اکسایدکاربردهای متعددی دارد. این ترکیب در مراحل مختلف واکنش‌ها برای احیای گروه‌های عاملی، خنثی‌سازی مواد اکسیدکننده و توقف واکنش‌های ناخواسته استفاده می‌شود. به همین دلیل، حضور آن در فرآیندهای تحقیق و توسعه (R&D) صنایع شیمیایی و دارویی بسیار رایج است.

پایدارکننده دارویی

یکی از مهم‌ترین کاربردهای دارویی سدیم متابی‌سولفیت، استفاده از آن به‌عنوان پایدارکننده دارویی است. این ماده با جلوگیری از اکسیداسیون ترکیبات حساس، به افزایش پایداری شیمیایی و ماندگاری داروها کمک می‌کند. به‌ویژه در داروهای تزریقی، شربت‌ها و محلول‌های خوراکی، استفاده کنترل‌شده از سدیم متا اکسایدبسیار متداول است.

آنتی‌اکسیدان دارویی

سدیم متا اکسایددر صنعت داروسازی به‌عنوان یک آنتی‌اکسیدان دارویی مؤثر شناخته می‌شود. این ترکیب با مهار واکنش‌های اکسیداسیونی، از تخریب مواد مؤثره دارویی جلوگیری کرده و اثربخشی دارو را در طول زمان حفظ می‌کند. رعایت دوز مجاز مصرف در فرمولاسیون‌های دارویی، نقش مهمی در ایمنی و کیفیت محصول نهایی دارد.

ایمنی، خطرات و استانداردها

MSDS سدیم متابی‌سولفیت

برگه اطلاعات ایمنی (MSDS) شامل مشخصات فیزیکی، خطرات و روش‌های مقابله با حوادث است.

خطرات سدیم متابی‌سولفیت

تماس مستقیم با پوست و چشم می‌تواند باعث تحریک شود. استنشاق بخارات آن نیز خطرناک است.

عوارض سدیم متابی‌سولفیت

در برخی افراد حساس ممکن است باعث واکنش‌های آلرژیک و مشکلات تنفسی شود.

ایمنی کار با سدیم متابی‌سولفیت

• استفاده از دستکش و ماسک
• تهویه مناسب محیط
• جلوگیری از تماس مستقیم

شرایط نگهداری سدیم متابی‌سولفیت

این ماده باید در محیط خشک، خنک و دور از نور مستقیم نگهداری شود.

راهنمای کامل ایمنی در: ایمنی مواد شیمیایی

بررسی بازار و جنبه‌های تجاری سدیم متابی‌سولفیت

خرید سدیم متابی‌سولفیت

برای خرید این محصول باید به خلوص، برند و استانداردها توجه کرد.

قیمت سدیم متابی‌سولفیت

قیمت بسته به کیفیت، نوع بسته‌بندی و کشور تولیدکننده متفاوت است.

فروش سدیم متابی‌سولفیت

فروش به‌صورت فله‌ای، کیسه‌ای و بسته‌بندی‌شده انجام می‌شود.

سدیم متا اکساید۹۹٪

محصول با خلوص ۹۹٪ مناسب مصارف غذایی و دارویی است.

تأمین‌کننده سدیم متابی‌سولفیت

انتخاب تأمین‌کننده معتبر نقش مهمی در تضمین کیفیت دارد.

سدیم متا اکسایدفله

برای مصارف صنعتی، خرید فله‌ای مقرون‌به‌صرفه‌تر است.

سدیم متا اکسایدوارداتی

محصولات وارداتی از چین، هند و اروپا در بازار ایران عرضه می‌شوند.

برای مشاهده محصولات، به صفحه خرید مواد شیمیایی مراجعه کنید.

نقش سدیم متا اکسایددر توسعه پایدار

با استفاده صحیح و کنترل‌شده از این ماده، می‌توان ضایعات غذایی را کاهش داد، مصرف انرژی را بهینه کرد و کیفیت محصولات صنعتی را افزایش داد. این موضوع نقش مهمی در توسعه پایدار صنایع دارد.

نتیجه‌گیری

سدیم متا اکساید یا سدیم متا اکسایدSodium Metabisulfite یکی از پرکاربردترین و مهم‌ترین ترکیبات شیمیایی در صنایع مختلف به شمار می‌رود. این ماده به دلیل برخورداری از خواص آنتی‌اکسیدانی قوی، خاصیت احیاکنندگی، توانایی آزادسازی SO₂ و عملکرد مؤثر به‌عنوان نگهدارنده، جایگاه ویژه‌ای در صنایع غذایی، دارویی، شیمیایی، تصفیه آب و فرآیندهای صنعتی پیدا کرده است.

در صنایع غذایی، سدیم متا اکسایدبه‌عنوان افزودنی مجاز با کد E223 نقش مؤثری در افزایش ماندگاری، جلوگیری از اکسیداسیون و حفظ کیفیت محصولات ایفا می‌کند. در داروسازی و آزمایشگاه‌ها، این ترکیب به‌عنوان پایدارکننده دارویی و آنتی‌اکسیدان مؤثر برای حفظ مواد مؤثره و افزایش پایداری شیمیایی داروها استفاده می‌شود. همچنین در تصفیه آب و صنایع نفت، گاز، نساجی و کاغذسازی، سدیم متا اکسایدصنعتی به‌عنوان عامل حذف کلر، احیاکننده و تثبیت‌کننده فرآیندها کاربرد گسترده‌ای دارد.

شناخت دقیق خواص سدیم متابی‌سولفیت، کاربردها، روش‌های مصرف، نکات ایمنی و شرایط نگهداری این ماده، نقش مهمی در استفاده بهینه، ایمن و اقتصادی از آن دارد. انتخاب نوع مناسب (خوراکی، دارویی یا صنعتی) و توجه به استانداردها و دوز مصرف، می‌تواند کیفیت محصول نهایی و ایمنی مصرف‌کننده را تضمین کند.

در مجموع، سدیم متا اکسایدSodium Meta Bisulfite به‌عنوان یک ماده شیمیایی چندمنظوره، همچنان یکی از گزینه‌های کلیدی در زنجیره تأمین صنایع مختلف محسوب می‌شود و آگاهی کامل از ویژگی‌ها و کاربردهای آن، گامی مهم در بهره‌برداری اصولی از این ترکیب ارزشمند است.

سوالات متداول درباره سدیم متابی‌سولفیت

آیا سدیم متا اکسایدبرای سلامتی مضر است؟

در صورت رعایت دوز مجاز و استانداردهای تعیین‌شده، این ماده خطر جدی برای مصرف‌کنندگان ندارد. با این حال، افراد مبتلا به آسم یا حساسیت‌های تنفسی باید با احتیاط بیشتری از محصولات حاوی این ترکیب استفاده کنند.

تفاوت نوع خوراکی و صنعتی سدیم متا اکسایدچیست؟

نوع خوراکی دارای خلوص بالاتر، میزان فلزات سنگین کمتر و مجوزهای بهداشتی است، در حالی که نوع صنعتی بیشتر برای مصارف فنی و شیمیایی کاربرد دارد.

سدیم متا اکسایدتا چه مدت قابل نگهداری است؟

در صورت نگهداری در شرایط استاندارد (محیط خشک، خنک و دور از نور)، معمولاً بین ۲ تا ۳ سال قابل استفاده است.

آیا سدیم متا اکسایددر آب آشامیدنی استفاده می‌شود؟

بله، در برخی سیستم‌های تصفیه آب برای حذف کلر و کلرامین استفاده می‌شود، اما میزان مصرف آن کاملاً کنترل‌شده است.

چگونه می‌توان کیفیت سدیم متا اکسایدرا تشخیص داد؟

بررسی برگه آنالیز (COA)، میزان خلوص، رنگ محصول و اعتبار تأمین‌کننده از مهم‌ترین روش‌های تشخیص کیفیت است.

آیا سدیم متا اکسایدجایگزین طبیعی دارد؟

برخی ترکیبات طبیعی مانند ویتامین C می‌توانند نقش آنتی‌اکسیدان داشته باشند، اما از نظر قدرت نگهدارندگی، جایگزین کامل این ماده محسوب نمی‌شوند.

مصرف بیش از حد سدیم متا اکسایدچه عوارضی دارد؟

مصرف بیش از حد ممکن است باعث سردرد، تهوع، حساسیت پوستی و مشکلات تنفسی شود، به همین دلیل رعایت استانداردهای مصرف ضروری است.

آیا سدیم متا اکسایدبرای صادرات مناسب است؟

بله، در صورت داشتن گواهی‌های بین‌المللی و رعایت استانداردهای بسته‌بندی، این محصول قابلیت صادرات به کشورهای مختلف را دارد.